تولید ملکه‌ روغن‌ها (کنجد) با روش سنتی در بلخ

Bawar Media CenterJune 19, 2021187
jahaz khana

روغن کنجد در بین روغن‌های خوراکی به ملکه روغن‌ها مشهور است. این روغن تأثیر چشمگیری در پیشگیری از بیماری‌های مفصلی، تنظیم وزن، جلوگیری از سرطان داشته و سبب لطافت پوست می‌گردد. اما روغن‌‌های مایع معمولی مضر بوده، سبب بیمار‌ی‌های قلبی و حتی سرطان می‌شود.

برای دانستن در باره روغن صد در صد مفید، طبیعی و عاری از مواد کیمیاوی به یکی از جهازخانه‌ها (روغن کشی با گردش شتر) در ولایت بلخ شهر مزارشریف که پیشینۀ دیرینه‌ای دارد سر زدیم.
در آنجا از نزدیک مشاهده کردیم که تولید این روغن در جهازخانه نه برق نیاز دارد و نه تیل، زیرا ذریعه شتر صورت می‌گیرد که در اتاق کوچک می‌چرخد، اما بیشتر فرآیند این کار توسط کارگران این کارخانه اجرا شده و تنها چرخش دستگاه به وسیله شتر صورت می‌گیرد. حاصل این گردش تولید روغن کنجد بوده و از اینکه توسط دستگاه چوبی صورت می‌گیرد بدون تلخی و خیلی مفید می‌باشد. سرانجام قطره‌ها دریا شده و روغن کنجد در بشکه‌ها به بازار عرضه می‌گردد و بخشی از آن به خارج از کشور نیز صادر می‌شود.
منصور ¬مالک ¬جهازخانه می¬گوید این شغل از بزرگان خانواده‌اش به وی به میراث مانده است و به دلیل طعم عالی و مزایای فراوان آن مردم بیشتر روغن کنجد را نسبت به روغن‎هایی‎که به شیوۀ مدرن تولید می‎شوند ترجیح می‎دهند. او می‌گوید در یک شبانه روز به گونۀ میانگین بین ۴۵ تا ۶۰ کیلوگرام روغن در این کارخانه تولید می‎شود. از سویی هم، فروشنده‌گان روغن کنجد می‌گویند که بهای هر کیلوگرام روغن کنجد بین ۲۴۰ تا ۲۵۰ افغانی است.


خداداد یک تن از شهروندان شهر مزار شریف می‌گوید: “روغن کنجد یک روغن طبیعی است که تجربه نشان داده برای بیماری شک، نفس تنگی و قلبی یک دوا است.”
در مزارشریف از روغن کنجد برای پختن برنج استفاده می‌کنند. کنجد پلو یکی از غذاهای معروف شهر مزارشریف است که هم طعم لذت‌بخش دارد و هم برای صحت مفید است.
خالد موسی در یکی از هوتل‌های شهر مزارشریف آشپزی می‌کند و کنجد پلو می‌پزد، او گفت: “کنجد پلو یک چیزی بی‌ضرر است و مردم آنرا خوش کرده‌ اند”.
درحالیکه فابریکه‌های معیاری تولید روغن در بلخ فعالیت دارند اما تولید کننده‌گان روغن کنجد می‌گویند از این که روش‌های پروسس سنتی خیلی مفید و بدون مواد کیمیاوی است باید به عنوان بخشی از میراث فرهنگی ما به همان شکلی که یک قرن پیش بود، نگهداری شود.
مارسا امیری